FELIETONY RECENZJE REPORTAŻE WIDEO WYWIADY AKTUALNOŚCI
FELIETON
Odbiorca masowy we współczesnym świecie
Ewelina Kozłowska
PODAJ
DALEJ

  • Kultura masowa  to termin znany i nierzadko używany, ale przede wszystkim bliski człowiekowi współczesnemu. Często używany naprzemiennie ze słowem popkultura, co nie jest bardzo mylne, gdyż oba z nich stanowią odzwierciedlenie tych samych zjawisk, lecz nie do końca w taki sam sposób. Warto zauważyć, że nacechowanie emocjonalne każdego różni się od siebie. Podczas gdy  popkultura ma zabarwienie neutralne, a nawet pozytywne, używając sformułowania kultura masowa możemy dostrzec jego pejoratywny wydźwięk.

     

    Z czego wynika ta różnica? Gdy mówimy o popkulturze, mamy na myśli coś ogólnodostępnego, uniwersalnego czy wręcz demokratycznego. Kultura popularna to taka, która odbywała swoją praktykę dzisiaj jak i w dawnych czasach, rozumiana jako współczesny element kultury powszechnej i niekoniecznie utożsamiana z jednorodnością i odbiorcą masowym. Różni się to znacząco od pojęcia kultury mas, której z założenia celem jest dotrzeć do jak największej liczby osób oraz przypaść ich gustom. Na fali wydarzeń, które rozpoczęła rewolucja przemysłowa, a które zaczęły przybierać na tempie w latach 20. i 30. XX wieku powstało pojęcie progu umasowienia. Dzięki rozwijającej się urbanizacji oraz zwiększeniu technicznych możliwości powielania czy rozpowszechniania dzieł nastąpiły społeczno-cywilizacyjne zmiany, które doprowadziły do rozwinięcia się kultury masowej. Odnosi się więc ona do dawniejszego postrzegania popkultury jako czegoś jednorodnego, odbieranego przez licznych odbiorców i będącego niczym masowy produkt fabryczny.


    Ciekawym jest, że coraz częściej korzystamy  jednak z pojęcia popkultura, gdyż oddaje ono nowoczesne ujęcie kultury masowej, to jest takiej, która ostatecznie nie występuje jako jednorodna, mimo że jest powszechna. Krytycy posługujący się tymi terminami w zależności od kontekstu analizy, używają różnych słów. Przykładowo, gdy opisuje się proces tworzenia, mówi się raczej o kulturze masowej, zaś popkultura częściej używana jest w odniesieniu do jej odbioru.

     

    Kulturę masową możemy opisać wielorako. W znaczeniu ogólnym oznacza ona wiele różnorodnych zjawisk z dziedziny sztuki czy rozrywki, które są powszechnie znane przez społeczeństwo, na przykład za sprawą masowych środków komunikowania się. Rozumienie szczegółowe odnosi się do naśladownictwa kultury wysokiej, co prowadzi do jej znacznego uproszczenia czy powielania utartych schematów. Przez to oraz fakt, że ma ona zaspokoić gusta jak największej ilości osób, często mówi się o kulturze masowej jako zjawisku negatywnym, czymś, co ostatecznie pozbawia kreatywności i oryginalności. Jej częsta łatwość odbioru i nastawienie na ilość, a niekoniecznie jakość, skutkuje powstawaniem licznych twórców bazujących na podobnych schematach. Ma to odzwierciedlenie zarówno w sferach sztuki, która staje się bardziej podobna do siebie, jak i w ludzkiej codzienności. Przykładowo łatwiejszym będzie zrobić zdjęcie na podstawie jakiegoś panującego trendu i dodać je na portal społecznościowy, mając świadomość, że dany schemat jest sprawdzony i podoba się ludziom – niż wykonać coś nowego, co wymaga od nas zaangażowania i własnej inwencji.

     

    Coś, co skierowane jest do ogółu, nie zawsze będzie odpowiednio dbało o jednostkę i ją rozwijało. Popyt jest stawiany na najważniejszym miejscu, jednak trzeba wziąć pod uwagę, że to odbiorcy tworzą z czegoś fenomen. Bez popytu nie ma podaży, aczkolwiek twórcy znając pewne sprawdzone wzory tego, co przyjmuje się dobrze, będą stawiać właśnie na takie rozwiązania. Adresatem tutaj będą osoby i w każdym wieku, i o różnych płciach, zawodach czy zainteresowaniach, a także należące do zróżnicowanych grup społecznych. Odchodzi się przez to od tematów trudnych i kontrowersyjnych na rzecz rozrywki przyjemnej i prostej. Często mówi się, że  kultura ta spłyca i niesie ze sobą mało wartościowe treści.

     

     Nie można jednak mówić, że sztuka uległa całkowitemu upodobnieniu i coraz trudniejszym jest znalezienie twórców oryginalnych i wykraczających poza schematy. Nie ulega  wątpliwości, że artystów tworzących rzeczy niebanalne jest wiele, jednak właśnie zdecydowanie łatwiejszym jest zetknięcie się z czymś prostym, sympatycznym i nie do końca ambitnym. Oczywiście nie należy sądzić, iż taka kultura nie jest nam potrzebna i z góry skazywać ją na odrzucenie. Pamiętajmy jednak, że warto sięgać po twórczość bardziej wyszukaną, wciąż poszukiwać  i doświadczać szeroko pojętej sztuki.


    Niezależny portal społeczności
    I LO im. Juliusza Słowackiego w Częstochowie